Impact, Publicatie

Impactagenda 2026-2030

Social impact hotspots kaart
Social impact hotspots kaart

Het Nederlandse landschap van impactondernemers

In Nederland zijn ruim 100.000 bedrijven actief met verschillende vormen van duurzaam ondernemen. Ongeveer 2.800 bedrijven daarvan opereren als impactondernemer en circa 7.600 bedrijven nemen deel aan impactinitiatieven. Samen zijn dat ruim 10.000 impactondernemers.

Een overzicht:

  • 108.000 bedrijven ondernemen op uiteenlopende manieren met maatschappelijke impact
  • 20.000 bedrijven zeggen bij te dragen aan de Sustainable Development Goals (SDG’s)
  • 13.700 organisaties zijn actief in 100 impactprogramma’s
  • 2.815 impact first-ondernemingen stellen hun maatschappelijke missie centraal
  • 47.000 bedrijven zijn actief in ruim 600 duurzaamheidsprogramma’s
  • 13.000 bedrijven werken aan innovaties op het gebied van duurzame energie, circulaire economie of sociale impact

Bijna 5 keer hoger dan gemiddeld:
aantal banen bij bedrijven die zich bezighouden met sociale impact, SDG’s of duurzaamheid

  • aandeel scale-ups bij bedrijven die zich bezighouden met SDG’s of duurzaamheid

Bijna 10 keer hoger dan gemiddeld:

  • aandeel scale-ups bij bedrijven die zich bezighouden met sociale impact

Lees ook de impact agenda 2030.

Analyse

Nederland werkt langs meerdere sporen aan een duurzame economie. Bedrijven werken aan specifieke oplossingen op gebied van circulariteit of sociale impact, omarmen de SDG’s (Sustainable Development Goals) of werken aan andere duurzame oplossingen. De overheid, kennisinstellingen en maatschappelijke organisaties ondersteunen deze bedrijven via een breed scala aan instrumenten en intiatieven, zoals subsidies, startupprogramma’s, netwerken, awards of keurmerken.

Innovatiespotter brengt verschillende partijen in kaart voor een beter beeld van impactondernemen in Nederland. Enerzijds het bedrijvenlandschap: met behulp van machine learning worden alle Nederlandse bedrijven geclassificeerd op innovatie en duurzaamheid, en ingedeeld bij 11 innovatiethema’s, waaronder Impactondernemen. Anderzijds het innovatie-ecosysteem: de deelnemers van ruim 2.000 initiatieven zoals subsidies, startupprogramma’s, fondsen, netwerken en duurzaamheidskeurmerken.

Deze analyse bestaat uit 2 delen:

  • Vraag, antwoord en match
  • Nederlandse hotspots

Samen geven deze onderdelen een gedetailleerd beeld van impactondernemen in Nederland.

We analyseren impact langs drie vragen:

De vraag

  • Bedrijven: Hoeveel innovatieve bedrijven zijn er binnen dit thema?
  • Maken zij gebruik van het ecosysteem?
  • De kern: Hoeveel bedrijven laten kansen liggen?

Het aanbod

  • Het innovatie-ecosysteem: Hoe ziet het ecosysteem eruit en welke bedrijven worden er bereikt?
  • De kern: Welke relevante bedrijven worden door de initiatieven over het hoofd gezien?

De match

  • Bedrijven en ecosysteem: Hoe goed sluiten vraag en aanbod op elkaar aan?
  • De kern: Bereiken de thematische initiatieven ook daadwerkelijk de groep innovatieve bedrijven?

Datasets

Om deze vragen te beantwoorden zijn per thema twee datasets samengesteld en vergeleken.

Dataset 1, Bedrijven: Innovatiespotter classificeert alle Nederlandse bedrijven op innovatie en duurzaamheid met behulp van machine learning. Er zijn twee selecties beschikbaar:

  • Alle Nederlandse bedrijven (de basis)
  • Innovatieve bedrijven binnen het thema impact: bedrijven die aantoonbaar aan thematische innovaties werken (voor vraag 1 en 3)

Dataset 2, Innovatie-ecosysteem: Innovatiespotter volgt ruim 2.000 innovatie- en duurzaamheidsinitiatieven en koppelt deelnemers aan individuele bedrijven. Er zijn twee selecties beschikbaar:

  • Het gehele innovatie-ecosysteem: ruim 2.000 initiatieven (voor vraag 2)
  • Het thematische ecosysteem: de initiatieven die primair op impact zijn gericht (voor vraag 2 en 3)

Impact

Sociale Impact (sociale innovatie) richt zich op vraagstukken als arbeidsparticipatie, kansengelijkheid, gezondheid en welzijn. Bedrijven die hierop innoveren, ontwikkelen producten, diensten of werkwijzen die bijdragen aan een inclusievere samenleving.

De vraag: impactbedrijven

Uit de analyse blijkt dat in Nederland 2.815 bedrijven werken aan sociale innovaties (2025). Daarvan neemt ongeveer 58% aantoonbaar deel aan het innovatie-ecosysteem (1.636 bedrijven). Ongeveer 42% neemt (nog) niet aantoonbaar deel (1.179 bedrijven).

Er is een verschil in bedrijfsomvang:

  • Bedrijven actief in het ecosysteem: gemiddeld circa 64 werknemers
  • Bedrijven zonder aantoonbare deelname: gemiddeld circa 42 werknemers

Bedrijven in het ecosysteem zijn daarmee ruim anderhalf keer zo groot. 

Het aanbod: het sociale innovatie-ecosysteem

Van de 2.000 onderzochte initiatieven zijn 103 primair gericht op sociale innovatie of maatschappelijke impact:

  • 42 netwerken, zoals: Future Up, SDG Nederland en Social Enterprise
  • 15 awards, zoals Diversiteit in bedrijf en Social Enterprizes award
  • 2 startupprogramma’s: Social grow sessions en Green PAC iLab
  • 20 subsidies, zoals: Actieplan Laaggeletterdheid/Tel Mee Met Taal en subsidieprogramma fonds bestrijding kinderarbeid.
  • 24 overige initiatieven, zoals: PSO Nederland, UN Global Compact Participant, Rubio Impact Ventures en B-corp Nederland

Gezamenlijk bereiken deze 103 initiatieven 7.600 deelnemende bedrijven. Op macroniveau is dit bereik relatief bescheiden. Bovendien is het ecosysteem versnipperd: 7.600 deelnemers aan 103 initiatieven betekent gemiddeld circa 74 deelnemers per initiatief.

De match: bereikt het sociale ecosysteem de doelgroep?

Van de 2.815 innovatieve sociale-impactbedrijven is ongeveer 58% actief in één van de 2.000 onderzochte initiatieven. Als alleen naar de 103 sociale initiatieven wordt gekeken, is dat circa 30%: 847 bedrijven. Daarnaast bereiken de 103 initiatieven ook andere bedrijven buiten de doelgroep. Bedrijven die zowel aan sociale innovaties werken als deelnemen aan sociale initiatieven, kunnen gezien worden als koplopers op het gebied van sociale innovatie.

De cijfers op een rij

Deze tabel en grafiek hieronder laten de aantallen en percentages zien die behoren bij de vragen van de analyse.

  • Het bereik van 103 sociale initiatieven onder alle bedrijven
  • Het bereik van alle 2.000 initiatieven onder 2.815 innovatieve sociale-impact bedrijven,
  • Het bereik van 103 sociale initiatieven onder 2.815 innovatieve sociale-impact bedrijven
Figuur 3: 1) Het bereik van 103 sociale initiatieven, 2) het bereik van 2.000 initiatieven onder 2.815 innovatieve sociale-impactbedrijven, 3) het bereik van 103 sociale initiatieven onder 2.815 innovatieve sociale-impactbedrijven.

Samengevat

  • Aantal innovatieve sociale-impactbedrijven: 2.815
  • Aantal sociale initiatieven: 103
  • Bereik van de 103 sociale initiatieven onder alle bedrijven: 7.600
  • Van de 2.815 innovatieve sociale-impactbedrijven worden er 1.636 bereikt via alle 2.000 initiatieven (58%)
  • Van de 2.815 innovatieve sociale-impactbedrijven worden er 847 bereikt via de 103 sociale initiatieven (30%)
  • 179 innovatieve sociale-impactbedrijven (42%) zijn niet actief in het innovatie-ecosysteem

Impact hotspots

Sociale-impactondernemen, ondernemen met als doel maatschappelijke impact, groeit. Denk aan arbeidsre-integratie, inclusieve werkgelegenheid, armoedebestrijding, circulaire productie en betaalbare zorg. In sommige regio’s clusteren sociale bedrijven, vaak rond actieve netwerken en samenwerkingen. Zo ontstaan regionale hotspots waar ondernemerschap en samenwerking elkaar versterken.

De hotspots zijn geïdentificeerd op basis van twee factoren:

  1. De aanwezigheid van sociale impactbedrijven
  2. De kracht van het innovatie-ecosysteem
Social impact hotspots kaart
Donkerrood: gemeenten waar zowel impactbedrijven als ecosystemen sterk vertegenwoordigd zijn. Lichtrood: gemeenten waar één van beide sterk aanwezig is. De genummerde markeringen tonen de top 10 gemeenten voor beide indicatoren.

Er zijn verspreid over het land verschillende regionale clusters zichtbaar:

  1. Randstad (Amsterdam, Rotterdam, Den Haag, Haarlemmermeer, Zaanstad):
    de sterkste concentratie; meerdere gemeenten staan in de top 10 van beide indicatoren; met initiatieven als:
    • Impact City,
    • Sociale Inkopers Amsterdam en
    • Social Impact Fonds Rotterdam.
  2. Utrecht-regio (Utrecht, Amersfoort): Utrecht staat in de top 10 van zowel impactbedrijven als ecosystemen met onder meer initiatieven als:
    • Impact 030.
  3. Brabantse stedenrij (Eindhoven, ’s-Hertogenbosch, Breda, Tilburg, Meierijstad), met stedelijke samenwerking en regionale netwerken zoals:
    • Sterk Brabant
  4. Gelderse corridor (Arnhem, Nijmegen, Ede, Apeldoorn): Arnhem en Nijmegen scoren hoog op ecosystemen, met initiatieven als:
    • De Arnhemse Uitdaging,
    • Impact Oost en
    • Impact 024.
  5. Noord-Nederland (Groningen, Leeuwarden, Assen): Groningen staat in de top 10 van beide indicatoren, met bijvoorbeeld netwerken als:
    • Impact Noord.
  6. Overijssel / Twente (Enschede, Zwolle, Deventer, Hengelo): Zwolle en Enschede scoren relatief sterk, met initiatieven als:
    • Impact Noord en -Oost.
  7. Limburg (Maastricht, Heerlen), kleiner maar duidelijk cluster onder andere:
    • Brightlands-initiatieven en
    • ROM Limburg.
  8. Flevoland (Almere, Lelystad) ondersteund door bijvoorbeeld:
    • Horizon Flevoland

Impactbedrijven

In Nederland zijn circa 2.800 impactbedrijven actief. De gemeenten met de meeste impactbedrijven zijn:

  1. Amsterdam
  2. Rotterdam
  3. Groningen
  4. Utrecht
  5. Den Haag
  6. Eindhoven
  7. Emmen
  8. Leeuwarden
  9. Zwolle
  10. Enschede

Impactprogramma’s en netwerken

Naast bedrijven speelt deelname aan impactprogramma’s en netwerken een bepalende rol. Er zijn 103 sociale impactinitiatieven geïdentificeerd met ruim 7.600 deelnemende bedrijven. Het gaat zowel om landelijke organisaties zoals Future Up, SDG Nederland, UN Global Compact, Social Enterprise NL en PSO, als om regionale initiatieven.

De gemeenten met de meeste deelnemers aan sociale impactprogramma’s zijn:

  1. Amsterdam, sterke vertegenwoordiging van landelijke programma’s, waaronder
    veel B-Corp-deelnemers
  2. Rotterdam, met initiatieven zoals:
    • de Impactkaart Rijnmond
    • de 010 Inclusie Award
  3. Utrecht, met onder meer Utrecht Impact 030
  4. ’s-Gravenhage, onder andere:
    • UN Global Compact
    • de Social Club Den Haag
  5. Eindhoven, voornamelijk landelijke programma’s, waaronder PSO
  6. Arnhem, met onder meer:
    • De Arnhemse Uitdaging
    • AKSI Sociaal Inkopen
  7. Nijmegen, met initiatieven zoals:
    • Impact 024
    • het Inclusief Ondernemersnetwerk
  8. Amersfoort, met bijvoorbeeld Impact033
  9. Groningen, met onder Andere:
    • Impact Noord
    • het Platform Goed Inkopen
  10. Zwolle, met voornamelijk landelijke netwerken

De combinatie van impactbedrijven en actieve ecosystemen laat zien waar impactondernemerschap wordt versterkt door samenwerking. In deze regio’s ontstaat een omgeving waarin kennisdeling, gezamenlijke initiatieven en opschaling sneller tot stand komen. Dat maakt deze hotspots relevant voor partijen die gericht willen investeren in impact, partners zoeken of regionale ontwikkeling willen stimuleren.